Тодруулбал, Цагдаагийн байгууллагаас энэ оны нэгдүгээр сард нэр бүхий хуулийн этгээд нь ашиг сонирхлын төлөө “Химийн хорт болон аюулгүй бодисын ангилалд хамруулсан бодисын жагсаалт”-д багтсан кали, төмрийн цианид, азотын хүчил, калийн сульфид, хүхрийн хүчил, натрийн метабисульфит, натрийн гипохлорит, калийн гидроксид, хромын ангидрид, калийн дихромат, цайрын исэл, бензол, шоргоолжны хүчил зэрэг бодисуудыг хууль бусаар үйл ажиллагаандаа ашигласан байна.

Шүүхээс Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар тус хуулийн этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийг 15,000,000 төгрөгөөр мөн тус хуулийн 3 дах хэсэгт зааснаар хуулийн этгээдийг 30,000,000 төгрөгөөр тус тус торгож, тодорхой төрлийн үйл ажиллагаа явуулах эрхийг 1 жилийн хугацаагаар хасах ял шийтгэл оногдуулжээ.

БНСУ-ын Хонсон хошууны албаны хүмүүс мягмар гарагт /2026.03.25/ мэдээлэхдээ, Камбожоос ирсэн цагаач Срэйдани болон түүний нөхөр Жон Хэ Док нар гуравдугаар сарын 19-ний өдөр Ён Жүн нэртэй хүүтэй болсон байна.

Орон нутгийн иргэд энэ мэдээг баяртайгаар хүлээн авч тэмдэглэжээ. Юнха-мёоны албаныхан тосгон даяар баярын лоозон, самбар хадсан байна. Нэгэн самбар дээр дээр "2026 онд Юнха-мёонд ирсэн онцгой бэлэг. Жон Хэ Док болон Срэйдани нарын хүү Жон Ён Жүн мэндэлсэнд баяр хүргэе" гэж бичжээ.

Энэ сард тус тосгоны бага сургуулийн нэгдүгээр ангид дөрвөн сурагч шинээр элсэн орсноор нийт сурагчдын тоо 17 болсон байна. Энэ хоёр үйл явдал нь тус улсад нүүрлээд буй хүн ам зүйн хямрал бүс нутгаас хамаарч хэр ялгаатай байгааг харууллаа.

Юнха-мёон тосгоны хүн ам сүүлийн арван жилийн турш тасралтгүй буурч байгаа юм. Тоон мэдээллээс үзвэл, оршин суугчдын тоо 2015 онд 2,628 байсан бол 2022 онд 2,197, 2023 онд 2,153 болж буурчээ. Хүн амын тоо 2024 онд 2,057 болж, өнгөрсөн оны долоодугаар сард 1,991 болсон байна.

Юнха-мёон тосгоны дарга Шим Сон Жа хэлэхдээ, 17 жилийн дараа анх удаа хүүхэд мэндэлж, шинэ сурагчид элссэн нь бүх бүс нутгийн хувьд маш их баяр баясал авчирсан явдал боллоо гэжээ.

Тэрбээр нэмж "Юнха-мёоныг хүүхэд өсгөхөд таатай, хүн бүрийн амьдрахыг хүсдэг газар болгохын тулд захиргааны зүгээс чадах бүхнээ хийх болно" хэмээсэн юм.

Өмнөд Солонгос бол дэлхий дээрх хамгийн бага төрөлтийн түвшинтэй улс. 2025 онд тус улсын төрөлтийн түвшин 0.8 байсан нь 2024 оноос өссөн үзүүлэлт юм. Гэхдээ хөгжингүй орнууд хүн амынхаа тоог тогтвортой барихын тулд төрөлтийн түвшин 2.1 байх ёстой гэж мэргэжилтнүүд үздэг.

Тодруулбал энэ оны эхний хоёр сарын байдлаар визийн залилангийн 11 гэмт хэрэг бүртгэгдсэнийг мэдээллээ. Энэ төрлийн залилах гэмт хэргийн ихэнх хувь нь цахим орчинд үйлдэгдэж байна.

Залилагч этгээд нь “визийг түргэн шуурхай, хямд үнээр баталгаатай гаргаж өгнө. Ирэхэд нь ажлын байр болон байрлах байр бэлэн” гэх мэтээр иргэдийн итгэлийг төрүүлдэг байна.

Тухайлбал иргэн Д нь 2018-2020 оныг хүртэлх хугацаанд "БНСУ-ын виз гаргаж өгнө" гэх зар мэдээллийг цахим орчинд байршуулж, 89 удаагийн үйлдлээр 39 сая  төгрөгийн хохирол учруулсныг мөрдөн шалгах ажиллагаагаар тогтоожээ. Улмаар Монгол Улсын шүүхээс Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3.1 дэх заалтыг үндэслэн таван жилийн хорих ял оноож шийдвэрлэсэн байна.

Иймд гадаад улсын виз мэдүүлэхдээ тухайн улсын Элчин сайдын яам болон Консулын газар, албан ёсны виз мэдүүлэх төвөөр дамжуулан виз олгодог болохыг анхаарч энэ төрлийн гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэхийг цагдаагийн байгууллагаас анхааруулав.  

Түүнчлэн олон улсын хууль тогтоомжийн дагуу “хариу цохилт өгөх хууль ёсны эрх болон өөрийгөө хамгаалах эрхээ” хадгалж буйг онцолжээ. Мөн Ираны талд хандан “цохилтоо даруй зогсоох”-ыг уриалаад, Персийн булангийн бүс нутгийн тогтвортой байдал нь зөвхөн бүс нутгийн асуудал бус дэлхийн эдийн засгийн тогтвортой байдлын үндэс суурь гэдгийг онцолжээ.

66 настай Жуул өмнө нь засгийн газрын сайд, Израил, Их Британи, НҮБ дахь Норвегийн элчин сайдаар ажиллаж байсан юм. Түүнийг төлөөлж буй өмгөөлөгч Томас Скельбред мэдэгдэл хийхдээ одоогийн нөхцөл байдал нь үүрэгт ажлаа гүйцэтгэх боломжгүй болгосон байсан тул сайн дураараа огцрох шийдвэр гаргасан гэжээ. Скельбред “Мона Жуул энэ асуудлаарх холбогдох бүх баримтуудыг ил болгохын тулд Гадаад хэргийн яамтай хамтран ажилласаар байх болно” хэмээсэн юм.

Норвегийн Гадаад хэргийн сайд Эспен Барт Эйде Жуул бэлгийн хүчирхийлэгч Эпштейнтэй холбогдсон нь тэр ноцтой алдаа гаргасныг харуулж байна. Энэ хэрэг түүний албан тушаалд шаардлагатай итгэлцлийг сэргээхэд хүндрэл учруулна“ гэж мэдэгдэл гаргажээ.

Гүүрэн гарцтай болсноор явган зорчигчид авто зам, төмөр замын хөдөлгөөнөөс ангид, аюулгүй зорчих боломж бүрдэнэ. Мөн гүүрэн гарцад гурван орц, гарц бүхий рамп, пандусыг байрлуулснаар бүх иргэн тэгш, хүртээмжтэй зорчино. Өөрөөр хэлбэл, явган зорчигч өгсөх, уруудахад огцом налуугүй байх тул хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, ахмад настан, хүүхдийн тэрэгтэй болон дугуйтай иргэд аюулгүй, тав тухтай зорчино гэж тооцоолжээ.

Ташрамд, Таван шарын нүхэн гарц нь төмөр замын доогуур 169 метр урт, 5.8 метр өндөр, 10.2 метр өргөнтэй хос туннел, иж бүрэн ус зайлуулах систем бүхий инженерийн байгууламж гэдгээрээ Улаанбаатар хотдоо анхдагч бүтээн байгуулалт болж байв.

Шинээр хэрэгжүүлэхээр баталсан төсөл, арга хэмжээний тоогоор тэргүүлж буй төсвийн ерөнхийлөн захирагчид Зам, тээврийн, Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын, Эрүүл мэндийн сайдууд багтаж байна. Харин Сангийн болон Гадаад харилцааны сайдуудад батлагдсан төсвийн 0.1-0.3 хувь нь ногджээ. Зам, тээврийн сайдын шинээр хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээний тоо, төсөвт өртөгт, санхүүжих дүн төсвийн төсөлтэй харьцуулахад хамгийн өндөр дүнгээр нэмэгдсэн аж. Тодруулбал, шинээр хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээнийх нь тоо 33-аар, нийт төсөвт өртөг 624.7, 2026 онд олгох нийт санхүү­ жилтийн дүн 139.5 тэрбум төгрөгөөр төсвийн төслөөсөө нэмэгджээ. Мөн Боловсрол болон Эрүүл мэнд, Эрчим хүч, Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайд нарын шинээр хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээний тоо болон нийт төсөвт өртөг, энэ онд олгох санхүүжилтийн дүн нэмэгдсэн бол Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын санхүүжилтийн дүнг төсвийн төслөөс нь бууруулж баталжээ.

Шинээр хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээнээс аймгуудад 147, Улаанбаатарт 82, улсын хэмжээнд буюу тодорхой байршил заалгүй 40, бү­ сүүдэд 27-г нь хэрэгжүүлнэ. Аймгуудад хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээнд хамгийн ихийг буюу батлагдсан төсвийн 37.8 хувь нь ногдсон бол Улаанбаатарт 32.2 хувь, бүсүүд болон улсын хэмжээнд үлдсэн нь зарцуулагдах аж. 2026 онд санхүүжих хөрөнгийн 37.3 хувь нь Улаанбаатарт, 30.5 хувь нь аймгуудад, үлдсэн нь бүсүүд, улсын хэмжээнд ногдох юм байна. Төсвийн төсөлтэй харьцуулахад нийслэлд шинээр хэрэгжих төсөл, арга хэмжээний тоо 36-гаар, төсөвт өртөг 287.8 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдсэн боловч нийт санхүүжих дүнд өөрчлөлт ороогүй байна. Түүнч­ лэн аймгуудад байршилтай шилжих төсөл, арга хэмжээний тоо, төсөвт өртөг нэмэгдэж батлагдсан бөгөөд нийт төсвийн 54.7 хувийг аймгуудад зарцуулах нь. Харин 19.3 хувийг Улаанбаатарт, үлдсэнийг нь улсын хэмжээнд болон бүсүүдэд хуваажээ. Энэ онд шилжүүлэн хэрэгжүүлэх төсөл Улаанбаатарт нэг байгаа бол нийт өртөг нь 122.5 тэрбум төгрөгөөр өссөн байна. Харин аймгуудад шилжих төсөл, арга хэмжээний тоо 11-ээр, нийт төсөвт өртөг 111 тэрбум төгрөгөөр нэмэгджээ. Бүсүүдийн шилжих төсөл, арга хэмжээний тоо, төсөвт өртөгт өөрчлөлт ороогүй бөгөөд нийт санхүүжих дүн 64.9 тэрбум төгрөгөөр төсвийн төслөөсөө буурчээ.

Төсвийн төсөлд тусаагүй 12 шилжих төслийг УИХ-аас нэмж баталжээ. Тухайлбал, нийт 115.5 тэрбум төгрөгийн төсөвт өртөгтэй, 15.3 тэрбум төгрөгийн санхүүжих дүнтэй 12 шилжих төсөл, арга хэмжээ байгааг дээрх тайланд дурдлаа. Үүнд 2018-2024 онд хэрэгжүүлж эхлүүлсэн 12 төсөл багтжээ. Эдгээрээс хамгийн өндөр нь 29.3 тэрбум төгрөгийн төсөвт өртөгтэй, 1.6 тэрбум төгрөгийн санхүүжих дүнтэй Монголын үндэсний археологи, палеонтологи, угсаатны музей юм. Мөн 27.3 тэрбум төгрөгийн төсөвт өртөгтэй, 3.3 тэрбумын санхүүжих дүнтэй Эх хүүхдийн эрүүл мэндийн үндэсний төвийн дэргэдэх “Хүүхдийн зөвлөх поликлиник”-ийн барилгын өргөтгөл, нийт 15.5 тэрбум төгрөгийн төсөвт өртөг, санхүүжих дүн бүхий Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын “Дэлгэрмөрөн” цогцолбор сургуулийн барилга, спорт цогцолборыг нэрлэж болно.

Төсвийн төсөлтэй харьцуулахад 2026 онд хэрэгжих нийт төсөл, арга хэмжээний тоо 159-өөр, нийт санхүүжилтийн дүн 12.8 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдэж батлагдсан аж. Шинээр хэрэгжих төсөл, арга хэмжээний тоо 147-оор, нийт төсөвт өртөг 1.28 их наяд төгрөгөөр, 2026 онд олгох нийт санхүүжилтийн дүн 227.8 тэрбум төгрөгөөр мөн өссөн байна. Улмаар Дорнод, Архангай, Өвөрхангай, Увсад шинээр хэрэгжих төсөл, арга хэмжээний тоо, төсөвт өртөг, санхүүжих дүн төсвийн төсөлтэй харьцуулахад өндөр дүнээр өсжээ. Мөн Хан-Уул дүүрэгт шинээр хэрэгжих төсөл, арга хэмжээний тоо, төсөвт өртөгт, санхүүжих дүн ч харьцангуй өссөн бол Баянзүрх дүүрэгт шинээр хэрэгжих төсөл, арга хэмжээний төсөвт өртөг, санхүүжих дүн буурч батлагдсан аж. Төсвийн төсөлд шинээр хэрэгжихээр туссан найман төсөл, арга хэмжээг хассан юм байна. Харин төсвийн төсөлд тусгаагүй ч 155 төсөл, арга хэмжээг шинээр нэмж баталжээ.

Үүнээс гадна шинээр хэрэгжүүлэхээр батлагдсан төсөл, арга хэмжээ нь хуульд заасан санхүүжилтийн шаардлага хангахгүй байгааг судлаач Д.Баярмаа дурдсан. Тэрбээр “Төсвийн төслийг хэлэлцэх, төсөв батлах зэргийг уялдаа холбоогүйгээр хийх нь цөөнгүй байна. Тухайлбал, төсвийн төслийн үеэр яригдаагүй, эдийн засаг, нийгмийн ач холбогдлыг нь сайн тодорхойлоогүй төсөл, арга хэмжээг санхүү­ жүүлсээр байна. Мөн энэ онд шинээр санхүү­ жүүлж, хэрэгжүүлэх 140 төсөл, арга хэмжээ хуульд заасан санхүүжилтийн шаардлага хангахгүй байгаа юм. Улмаар төсвийн төсөлтэй харьцуулахад санхүүжилтийн шаардлага хангаагүй төсөл, арга хэмжээний тоо 65-аар өсөж, 2026 онд дутуу олгох санхүүжилтийн дүн 248.7 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдсэн. Цаашид хуулийн шаардлага хангасан, мэргэжлийн байгууллага болон төсвийн захиран зарцуулагчид нь нямбай боловсруулж, баталсан төслийг санхүүжүүлж, эдийн засаг болон нийгмийн хувьд өгөөж өндөртэй салбар, барилга байгууламжид хөрөнгө оруулахыг хичээх шаардлагатай” гэсэн юм.

Төсвийн нийт төсөлтэй харьцуулахад шилжих төсөл, арга хэмжээний тоо 12-оор, нийт төсөвт өртөг 233.6 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдсэн байна. Харин эдгээрт олгох санхүүжилт 215 тэрбум төгрөгөөр буурч батлагдсан аж. Түүнчлэн Төв, Хөвсгөл, Орхон, Дорнод аймаг, Хан-Уул дүүрэгт шилжих төсөл, арга хэмжээний төсөвт өртөг, санхүүжих дүн харьцангуй өндөр дүнгээр мөн өөрчлөгдөж батлагдсан аж. Төсвийн төсөлд тусаагүй боловч нэмэгдэж батлагдсан 12 шилжих төсөл, арга хэмжээ, төсвийн төсөлд туссан төсөвт өртөг, эсвэл санхүүжих дүнд өөрчлөлт оруулж баталсан 97 шилжих төсөл, арга хэмжээ байгааг “Монгол Улсын 2026 оны төсвийн хөрөнгө оруулалтын төсөл ба батлагдсан төсвийн харьцуулсан шинжилгээ”-нд тэмдэглэжээ.

С.Дулам

https://www.unuudur.mn/a/280114

Илрүүлэн шалгаж буй хэргээс үзэхэд, иргэд сэтгэцэд нөлөөт бодисын агууламжтай зөвшөөрөлгүй эм, тариаг мансуурах зорилгоор урвуулан хэрэглэж, эрүүл мэнд, амь нас, эд хөрөнгөөрөө хохирох эрсдэл өндөр байгаа нь харагдаж байна.

Цагдаагийн байгууллага нь эдгээр хууль бус үйлдлийг таслан зогсоох, иргэдийг мансууруулах бодисын хор уршгаас урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр тууштай ажиллаж байна.

Тус улсын Зам тээврийн сайд Оскар Пуэнте ослын шалтгаан тодорхойгүй байна гэж мэдэгдсэн юм. Өнгөрсөн жилийн тавдугаар сард засварласан, хавтгай зам дээр галт тэрэг замаасаа гарсан гэж тэр хэлсэн байна. Мөн замаас гарсан галт тэрэг нь дөрвөн жилийн өмнө л ашиглалтад орж байсан аж.

Замаас нь гарсан галт тэргийг “Iryo” компани эзэмшдэг бол хоёр дахь галт тэргийг “Renfe” эзэмшдэг. Ослын дараа “Iryo” мэдэгдэл хийхдээ, осол гарсан гүнээ харамсаж байна гэсэн юм. Европын комиссын Ерөнхийлөгч Урсула фон дер Лейен Х дээр мэдэгдэл хийхдээ хохирогчдод санаа зовж буйгаа илэрхийлжээ.