<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
<channel>
<title>Онцлох - Хөвсгөл аймаг</title>
<link>http://khuvsgul.nutag.mn/</link>
<language>ru</language>
<description>Онцлох - Хөвсгөл аймаг</description>
<generator>DataLife Engine</generator><item>
<title>&quot;Монгол болон Киргизстанаас өөр оронд энгийн АИ-92 автобензин хэрэглэдэггүй&quot;</title>
<guid isPermaLink="true">http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3197</guid>
<link>http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3197</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><i><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-11/1794883250_337567-17122025-1765945733-983091943-munkhtamir_miat-810x500.jpg" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-11/medium/1794883250_337567-17122025-1765945733-983091943-munkhtamir_miat-810x500.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br>Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн дэд сайд Б.Мөнхтамир өнөөдөр /2026.11.16/ сэтгүүлчдэд АИ-92 автобензиний нийлүүлэлт, хангамжийн талаар мэдээлэл өглөө.</i></div><hr style="text-align:justify;"><div style="text-align:justify;">-Шатахууны үнийг тогтвортой барих асуудлыг судалж байна. Тодорхой хугацаанд шатахууны нөөц бүрдүүлэх боломж хэр байгааг мөн судалж байгаа. Энэ хүрээнд аж ахуйн нэгжүүдтэй уулзаж, шатахууны нөөц бүрдүүлэх, хомсдол үүсэхээс урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр ажиллаж байна. Энэ онд Засгийн газрын татаастай зээлийн хүрээнд аж ахуйн нэгжүүд шатахууны нөөцийн сав барьж эхэлсэн. Эхнээсээ нөөцийн савууд ашиглалтад орж байгаа. Өнөөдрийн байдлаар “Шинэ эрэн” ХХК-ийн 16 м2 багтаамжтай сав ашиглалтад орж байна. Өнгөрсөн хугацаанд 19 аж ахуйн нэгж арилжааны банкуудаас авсан зээлийн хүрээнд шатахууны нөөцийн сав барьж, ашиглалтад оруулаад байна. Харин ирэх оны хавар буюу гурав, дөрөвдүгээр сард нийт нөөцийн савыг ашиглалтад оруулж дуусгахаар тооцоолж байгаа. Мөн 2027 оны улсын төсөвт нөөцийн сав байгуулах ажлыг тусгаж, үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлэхээр болсон.</div><blockquote><div style="text-align:justify;">Үндсэндээ, 2028 он гэхэд Монгол Улс 300 гаруй м3 шатахуун нөөцлөх багтаамжтай савтай болохоор ажиллаж байна. Ингэснээр гурваас дөрвөн сарын хэрэглээний шатахууны нөөц бүрдүүлэх юм.</div></blockquote><div style="text-align:justify;">Эргэлтийн хөрөнгийн хөнгөлөлттэй зээлийг аж ахуйн нэгжүүдэд олгохын зэрэгцээ шатахууны үнийг бууруулахаар ажиллаж байна. Нөгөө талаас, Монгол Улсад хэрэглэж буй газрын тосны бүтээгдэхүүний дийлэнх хувийг эзэлдэг АИ-92 автобензиний чанарын асуудалд анхаарч байна. Нийслэлийн Засаг дарга болон Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын тушаалаар энгийн АИ-92 автобензиний хэрэглээтэй холбоотой шийдвэр гарсан байдаг. Учир нь энгийн АИ-92 автобензин нь К2 стандартын дагуу хүхрийн агууламж нь 5000 ppm байдаг. Тиймээс Евро-5 стандартын шаардлага хангасан шатахууны хэрэглээг нэмэгдүүлэх талаар ярилцсан. Одоогоор шийдвэр бүрэн эцэслэн гараагүй байна. Энгийн АИ-92 автобензин нь урт хугацаандаа хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөтэйгээс гадна нийслэлийн агаарын бохирдлын 30 хувийг эзэлж байна. Нөгөөтэйгүүр, Монгол Улс болон Киргизстан улсаас өөр оронд энгийн АИ-92 автобензин хэрэглэдэггүй.</div><blockquote><div style="text-align:justify;">Үүнээс харахад урт хугацаандаа энгийн АИ-92 автобензиний хэрэглээнээс татгалзах нь зүйтэй.</div></blockquote><div style="text-align:justify;">Өнөөдрийн байдлаар К2 стандартын шаардлага хангасан бензинийг ОХУ-аас импортлон хэрэглэж байгаа бөгөөд үнийн хувьд Евро-5 стандартын шатахуунтай харьцуулахад ихээхэн зөрүүтэй байна. Тиймээс Евро-5 болон энгийн АИ-92 автобензиний үнийн зөрүүг ойртуулах арга хэмжээ авахгүй бол Евро-5 буюу К5 стандартын бензиний хэрэглээг түлхүү нэмэгдүүлэх боломж хязгаарлагдмал байна.</div>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох / Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Tue, 17 Nov 2026 10:40:48 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Уламжлалт эрчим хүч, шинэ эрчим хүчийг уялдуулан хөгжүүлж байна</title>
<guid isPermaLink="true">http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3196</guid>
<link>http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3196</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><span lang="en-us">Өвөр Монголын Ордос хотод байрлах Хятадын “Жүнчэ” группийн Мэнши үйлдвэрт очиход салхин турбины далбааны зуу гаруй метр урт хэвнүүд эгнэн жагсжээ. Хэвний хоёр талаар хэдэн арван ажилчин завгүй ажиллана. “Өмнө нь бид хэдхэн арван метр урт далбаа үйлдвэрлэдэг байсан бол одоо зуу гаруй метр урт далбаа үйлдвэрлэх боломжтой болсон. Далбаа урт байх тусам салхины хүчийг илүү сайн ашиглана” хэмээн ажлын талбайн хариуцагч хэлэв. Түүний мэдээлснээр, Мэнши үйлдвэр нь “Жүнчэ” группийн улсын хэмжээнд байгуулсан 10 баазын хамгийн том нь бөгөөд энэ оны эхний хагаст 400 гаруй иж бүрдэл үйлдвэрлэв.<br>   <br>Салхин турбины далбаа улам томорч буй нь Өвөр Монголын үйлдвэрлэлийн салбар “нүүрс олборлож, нүүрс борлуулах”-аас “тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэж, үйлчилгээ нийлүүлэх” чиглэлд шилжиж буйн нэгэн илрэл юм. Өвөр Монгол өөрийн нөөц баялгийн давуу тал, стратегийн байр сууриа түшиглэн уламжлалт эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн гинжин хэлхээг дараа шатны боловсруулалт хүртэл өргөжүүлэхийн зэрэгцээ шинэ эрчим хүчний ашиглалт, тоног төхөөрөмжийн үйлдвэрлэлийг уялдуулан хөгжүүлж байна. Уламжлалт эрчим хүчний нөөцийг бүрэн ашиглаж, шинэ эрчим хүчний салбарыг эрчимтэй хөгжүүлснээр олон төрлийн эрчим хүч харилцан нөхөх, олон салбар зэрэг хөгжих, олон тулгуурт, төрөлжсөн үйлдвэрлэлийн бүтцийг бүрдүүлж </span><span lang="en-us">байна</span><span lang="en-us">.</span><span lang="en-us"><br></span> </div><div style="text-align:justify;">Нүүрсийг гүн боловсруулж, уламжлалт эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн өртгийн сүлжээг өргөжүүлж байна.Өвөр Монгол нүүрс-химийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэхэд анхаарч байна. Өвөр Монгол нүүрсийг зүгээр шатааж дуусгах бус, химийн аргаар боловсруулан үнэ цэнтэй түүхий эд, цаашлаад үйлдвэрлэлийн материал болгох замаар нүүрс-химийн үйлдвэрлэлийг өндөр түвшний, төрөлжсөн, ногоон хөгжилд чиглүүлж байна.</div><div style="text-align:justify;"><br></div><div style="text-align:justify;"><img src="https://www.solongonews.mn/prod-api/preview/solongonews/resources/image/2026/10/17/860484264300613.jpg" width="1000" class="fr-fic fr-dii" alt=""></div><div style="text-align:justify;"><i>Зураг: Өвөр Монголын Ордос хотын </i><i>Зунгар</i><i> хошууны Дал</i><i>ү</i><i> аж үйлдвэрийн паркт байрлах нүүрс-химийн үйлдвэрийн</i><i> хэсэг</i><i>.</i><i>З</i><i>ургийг Лянь Жэнь</i></div><div style="text-align:justify;"> </div><div style="text-align:justify;">“ Гүөнэн” группийн Ордос дахь нүүрснээс шингэн түлш үйлдвэрлэх салбарт нүүрсний нунтаг түүхий эдийг 20 гаруй цагийн дотор нафта, онгоцны түлш зэрэг чансаатай нефтийн бүтээгдэхүүн болгон хувиргаж байна. “Баофэн” компанийн нүүрсэн суурьт шинэ материалын үйлдвэрт жилд 3 сая тонн олефин үйлдвэрлэх хүчин чадалтай төсөл бүрэн ачаалалтай ажиллаж, хоногт 9000 тонн полиолефин үйлдвэрлэж байна. Харин Зунгар хошууны эдийн засгийн хөгжлийн бүсэд нүүрсийг химийн боловсруулалтаар хий, шингэн болон хатуу материал болгон хувиргаж, нүдний шилний хүрээ, хувцас зэрэг бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд ашиглаж байна.Үр ашгийг нь тооцоолж үзэвэл, 5–6 тонн нүүрсээр нэг тонн олефин үйлдвэрлэхэд 2000–3000 орчим юанийн өртөг гардаг бөгөөд борлуулах үнэ нь 8000 орчим юаньд хүрдэг байна. Харин өндөр нүүрстөрөгчтэй спирт болгон хувиргавал 1 тонныг 10–20 мянган юаниар борлуулах боломжтой ажээ.Боловсруулах арга зам өөр байх тусам бий болгох үнэ цэнийн ялгаа их байдаг.</div><div style="text-align:justify;"> </div><div style="text-align:justify;">Зарим аж ахуйн нэгж хаягдлыг баялаг болгон хувиргах шинэ арга зам эрэлхийлж байна. Тухайлбал, энэ онд Зунгар хошуунд барилгын ажлыг нь эхлүүлсэн жилд 2 сая тонн цахиур-хөнгөнцагааны хайлш үйлдвэрлэх төсөл нь хөнгөнцагааны агууламж өндөртэй нүүрсний хаягдал чулуу, нүүрсний үнсийг түүхий эд болгон ашиглаж, өмнө нь булж зайлуулдаг байсан хатуу хаягдлыг дахин боловсруулан үнэ цэнтэй бүтээгдэхүүн болгоно.</div><div style="text-align:justify;"> </div><div style="text-align:justify;">Өдгөө Өвөр Монгол орчин үеийн нүүрс-химийн үйлдвэрлэлийн салбарт улсын хэмжээнд үйлдвэрлэлийн төрөл хамгийн бүрэн, үйлдвэрлэлийн гинжин хэлхээ хамгийн урт, технологийн түвшин хамгийн өндөр цогцолборыг бүрдүүлж байна. Нүүрснээс хий, олефин, метанол үйлдвэрлэх хүчин чадал улсын хэмжээнд нэгдүгээрт, нүүрснээс шингэн түлш болон этиленгликол үйлдвэрлэх хүчин чадал хоёрдугаарт жагсаж байна. Мөн орчин үеийн нүүрс-химийн үйлдвэрлэлийн цогцолбор нь улсын дэвшилтэт үйлдвэрлэлийн кластерын жагсаалтад багтжээ.</div><div style="text-align:justify;">   </div><div style="text-align:justify;">“Орчин үеийн эрчим хүчний эдийн засгийг эрчимтэй хөгжүүлж, улсын хэмжээний чухал эрчим хүч, стратегийн нөөцийн бааз байгуулах нь Өвөр Монголын чансаатай хөгжлийг ахиулах бодит шаардлага юм” гэж Өвөр Монголын Нүүрсний аж үйлдвэрийн холбооны дарга Лю Жинь хэлэв.</div><div style="text-align:justify;">2023 онд Өвөр Монгол “Шинэ эрчим хүчийг хоёр дахин нэмэгдүүлэх үйл ажиллагааны хэрэгжилтийн төлөвлөгөө”-г баталжээ. Уг төлөвлөгөөнд 2022 оныг суурь он болгон авч, баригдахаар төлөвлөсөн болон барилгын шатанд буй төслүүдийг аль болох эрт цахилгаан сүлжээнд холбох, муж хооронд болон бүс хооронд дамжуулах шинэ эрчим хүчний хэмжээг нэмэгдүүлэх, эрчим хүчний системийн тохируулга хийх чадавхыг сайжруулах зэрэг арга хэмжээ авч, 2025 он гэхэд шинэ эрчим хүчний цар хүрээ, чанар, эдийн засагт үзүүлэх үр өгөөжийг тус бүр хоёр дахин нэмэгдүүлэх зорилт дэвшүүлсэн байна.</div><div style="text-align:justify;"> </div><div style="text-align:justify;">2026 онд Өвөр Монгол “хэмжээг нэмэгдүүлж, чанарыг сайжруулах, найдвартай орлуулалт хийх” зорилтоо улам тодорхой болгож, шинээр 30 сая киловаттын хүчин чадалтай шинэ эрчим хүчний төслийг цахилгаан сүлжээнд холбохоор төлөвлөжээ. Ингэснээр шинэ эрчим хүчний суурилагдсан нийт хүчин чадал 200 сая киловаттаас давах аж.</div><div style="text-align:justify;"> </div><div style="text-align:justify;">Өвөр Монгол шинэ эрчим хүчийг ашиглан хөгжүүлэх төлөвлөлтөд “салхи, нарны эрчим хүчийг зэрэг хөгжүүлж, устөрөгч болон эрчим хүчний хуримтлалыг уялдуулан ашиглах” зарчмыг баримталж байна. Ялангуяа элсэн цөл, говь, эзгүй хээрийн бүсэд тус бүр 10 сая киловаттын хүчин чадалтай томоохон салхи, нарны эрчим хүчний бааз байгуулахыг тэргүүлэх чиглэл болгожээ. Урьд нь элсэн шуурга, салхи ихтэй байсан говь, цөлүүд өдгөө ногоон цахилгаан эрчим хүч үйлдвэрлэх өргөн уудам бүс болон хувирч байна. </div><div style="text-align:justify;"> </div><div style="text-align:justify;">Энэ оны 7-р сард Ордос хотод байрлах “Хуанэн” компанийн Хөвчийн цөлд байгуулах 10 сая киловаттын хүчин чадалтай, элсэн цөл, говь, эзгүй хээрийн бүсийг цогцоор хөгжүүлэх эрчим хүчний баазын төслийн барилгын ажил албан ёсоор эхэлжээ. Тус бааз нь цөлийн салхи, нарны нөөцийг ашиглан салхин цахилгаан станц, нарны цахилгаан станц, эрчим хүч хуримтлуулах байгууламж барихын зэрэгцээ нүүрсээр ажилладаг цахилгаан станцын хүчин чадлыг дагалдуулан хөгжүүлэх юм. Нийт суурилагдсан хүчин чадал нь 15.14 сая киловатт байхаар төлөвлөжээ. Мөн Өвөр Монголын баруун хэсгээс Хятадын зүүн хэсгийн Шанхай хот хүртэл өндөр хүчдэлийн цахилгаан дамжуулах шугам байгуулж, цэвэр эрчим хүчийг их хэмжээгээр алслагдсан бүсүүдэд нийлүүлэх юм.</div><div style="text-align:justify;"> </div><div style="text-align:justify;">Өнөөдрийн байдлаар Өвөр Монголд элсэн цөл, говь, эзгүй хээрийн бүсэд байгуулах томоохон салхи, нарны эрчим хүчний зургаан баазын төсөл батлагдаж, нийт 72 сая киловаттын суурилагдсан хүчин чадалтай шинэ эрчим хүчний үйлдвэрлэл хөгжүүлэхээр төлөвлөжээ. Эдгээр бааз бүрэн ашиглалтад орсноор жил бүр Хятадын хойд, зүүн болон төвийн бүсэд 216 тэрбум киловатт-цаг цахилгаан эрчим хүч нийлүүлнэ. Үүний 60 орчим хувийг ногоон цахилгаан эрчим хүч эзлэх ажээ.Ингэснээр жил бүр 38.4 сая тонн орчим стандарт нүүрсний хэрэглээг хэмнэж, нүүрсхүчлийн хийн ялгарлыг бараг 100 сая тонноор бууруулахын зэрэгцээ эрчим хүчний бүтцийн ногоон руу шилжилтийг ахиулж, сая гаруй му буюу 66667 га талбайн цөлжилтөд өртсөн газрыг нөхөн сэргээхэд хувь нэмэр оруулах юм.</div><div style="text-align:justify;"> </div><div style="text-align:justify;">Өвөр Монголын Эрчим хүчний газрын намын удирдах багийн гишүүн Ли Цюаньвэйгийн хэлснээр, Өвөр Монголд салхины эрчим хүчний суурилагдсан хүчин чадал 100 сая киловаттаас түрүүлж давсан бөгөөд шинэ эрчим хүчний нийт суурилагдсан хүчин чадал 170 сая киловаттаас давжээ. Шинэ эрчим хүчний үйлдвэрлэсэн цахилгаан эрчим хүчний хэмжээ 279.1 тэрбум киловатт-цагт хүрч, сэргээгдэх эрчим хүчний хэрэглээний эзлэх жин 35 хувьд хүрсэн байна. Мөн Өвөр Монголын нийт цахилгаан эрчим хүчний суурилагдсан хүчин чадал 300 сая киловаттаас давжээ.</div><div style="text-align:justify;">      </div><div style="text-align:justify;">“Салхи, нар, устөрөгч, хуримтлал”-ын дөрвөн үйлдвэрлэлийн кластерыг бэхжүүлж,шинэ эрчим хүчийг их хэмжээгээр ашиглах нь тоног төхөөрөмжийн үйлдвэрлэлийн салбарт өргөн зах зээл нээж байна.Үүнд салхин эрчим хүчний тоног төхөөрөмжийн үйлдвэрлэлийн бүхэл бүтэн гинжин хэлхээг бэхжүүлэх, цахиур–поликристалл,  цахиур–монокристалл,  цахиур–нарны зайн элемент–нарны хавтан гэсэн үйлдвэрлэлийн гинжин хэлхээг боловсронгуй болгох, өөрийн хяналтад байлгаж болох устөрөгчийн эрчим хүчний бүрэн гинжин хэлхээг бий болгох, шинэ төрлийн эрчим хүч хуримтлуулах технологи, тоног төхөөрөмжийг урьдчилан төлөвлөн хөгжүүлэх зэрэг чиглэл багтаж байна.</div><div style="text-align:justify;">  </div><div style="text-align:justify;">Бугат хотын “Минян” шинэ эрчим хүчний ухаалаг үйлдвэрлэлийн цехэд очиход нүүрстөрөгчийн болон шилэн ширхэгт материалыг хослуулсан салхин турбины далбаа үйлдвэрлэх зургаан шугам бүрэн хүчин чадлаараа ажиллаж байв. Элсэн цөл, говийн томоохон эрчим хүчний баазууд болон хүйтэн, салхи шуургатай орчинд ашиглах зориулалттай, өндөр хүчин чадлын салхин турбинууд ээлж дараалан үйлдвэрлэлийн шугамаас гарч байна.</div><div style="text-align:justify;"> </div><div style="text-align:justify;">Бугат хот улсын хэмжээнд чухал байр суурь эзлэх хуурай газрын салхин эрчим хүчний тоног төхөөрөмжийн үйлдвэрлэлийн бааз байгуулахад анхаарч, үйлдвэрлэлийн гинжин хэлхээний 57 аж ахуйн нэгжийг нэгтгэжээ. Эдгээр нь салхин турбины үндсэн төхөөрөмж, далбаа, цамхаг, хурдны хайрцаг, генератор зэрэг гол бүрэлдэхүүн хэсгийг үйлдвэрлэдэг бөгөөд орон нутагт үйлдвэрлэсэн эд ангийн эзлэх хувь 85 хувьд хүрсэн байна.Өнөөдрийн Өвөр Монголоос зөвхөн нүүрс, цахилгаан, хий нийлүүлдэг үе ард хоцорчээ. Салхин турбины далбаа, нарны хавтан, электролизийн төхөөрөмж зэрэг шинэ эрчим хүчний тоног төхөөрөмж ч зах зээлд тасралтгүй нийлүүлэгдэж байна.</div><div style="text-align:justify;"><br></div><div style="text-align:justify;">Ерөнхий редактор : Ц.Урантунгалаг</div><div style="text-align:justify;"><br></div>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох  / Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Mon, 09 Nov 2026 19:13:33 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Н.Учрал: Олон жилийн дуусдаггүй яриаг дуусгалаа</title>
<guid isPermaLink="true">http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3194</guid>
<link>http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3194</link>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-11/1793760939_uchral_zasag_24.jpg" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-11/medium/1793760939_uchral_zasag_24.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br>2019 онд санаачилсан Тэтгэврийн шинэчлэл бодит ажил боллоо. Гурван тулгуурт тэтгэврийн тогтолцооны эхний үр дүн ахмадуудын маань дансанд орлоо. Азай буурлуудынхаа хөдөлмөрийг шударгаар үнэлэх ажил 2027 оны илүү эрчимтэй үргэлжилнэ. <br><iframe src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=476&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Freel%2F968748269191699%2F&amp;show_text=false&amp;width=380&amp;t=0" width="380" height="476" style="border:none;overflow:hidden;" scrolling="no" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>
<br>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох   / Улс төр   / Видео]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Wed, 04 Nov 2026 10:56:27 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Г.Занданшатар: Оюу толгойн гэрээ болон ногдол ашгийн талаар...</title>
<guid isPermaLink="true">http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3193</guid>
<link>http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3193</link>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-11/1793757760_images.jpg" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-11/medium/1793757760_images.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br><br><br><iframe src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=476&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Freel%2F1006638585814511%2F&amp;show_text=false&amp;width=267&amp;t=0" width="267" height="476" style="border:none;overflow:hidden;" scrolling="no" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох    / Нутгийн мэдээ    / Видео]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Wed, 04 Nov 2026 10:02:02 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Үхэр “дижитал үнэмлэх”-тэй болж, аж үйлдвэр айл өрхүүдтэй холбогдов</title>
<guid isPermaLink="true">http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3191</guid>
<link>http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3191</link>
<description><![CDATA[<p style="text-align:justify;">Махны чиглэлийн үхэр бүр өөрийн гэсэн “дижитал үнэмлэх”-тэй боллоо. Тугаланд төрсөн цагаас нь эхлэн чихний шошго зүүлгэж, үүлдрийн гарал үүсэл, өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх бүртгэл, борлуулах хугацаа зэрэг мэдээллийг системд оруулан, бэлчээр нутгаас хоолны ширээ хүртэлх бүх үйл явцыг хянах боломжтой болсон гэж Өвөр Монголын Хянган аймгийн Хорчин зүүн гарын дунд хошууны Үндэсний орчин үеийн хөдөө аж үйлдвэрийн хүрээлэнгийн шинжлэх ухаан, технологи, мэдээллийн хэлтсийн дарга Жан Жичао 9 дүгээр сарын 20-ны өдөр орон нутгийн ухаалаг үхэр маллагааны шинэ загварыг танилцуулах үеэр хэлсэн юм.</p><p style="text-align:justify;"><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-10/1793101983_856874094424133.jpg" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-10/medium/1793101983_856874094424133.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br><br></p><p style="text-align:justify;">Тэрээр мөн:</p><p style="text-align:justify;">- Үхэр маллаж буй айл өрхийн мэдээлэл, махны чиглэлийн үхрийн тоо, үүлдрийн ангилал, өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх бүртгэл зэрэг мэдээллийг бодит цаг хугацаанд үйлчилгээний төвийн дижитал дэлгэцээс олж харах боломжтой гэж хэллээ.</p><p style="text-align:justify;">Дижитал дэлгэцийн нөгөө үзүүрт бүс нутгийн нэгэн тулгуур аж үйлдвэр холбогдож, 19,000 айл өрх, 69,600 малчин, тариачны амьжиргаатай холбоотой байна.</p><p style="text-align:justify;">Хорчин зүүн гарын дунд хошуу нь Хятадын томоохон мал аж ахуйн шянь бөгөөд малчид, тариачид энд олон жилийн турш үхэр маллаж ирсэн түүхтэй. Олон жилийн турш айл өрхүүд тархай бутархай суурьшиж, малаа бэлчээрлүүлэн маллаж ирсэн нь үхрийн үүлдрийн гарал үүслийг мөрдөх, чанарыг хянах, үнэ цэнийг нэмэгдүүлэхэд бэрхшээл учруулж байв.</p><p style="text-align:justify;">2019 онд Хятадын Хөдөө аж ахуй, хөдөө тосгоны яам болон Сангийн яамнаас Хорчин зүүн гарын дунд хошууны Үндэсний орчин үеийн хөдөө аж үйлдвэрийн хүрээлэн байгуулахыг баталсан. Аж үйлдвэрийн сүлжээ болон “дижитал үнэмлэх”-ээр дамжуулан тус хөдөө аж үйлдвэрийн хүрээлэн нь малчид, тариачдыг дайчлан, үхэр малладаг жижиг аж ахуйг иргэдийн амьжиргааг дээшлүүлэх томоохон аж үйлдвэр болгон хөгжүүлжээ.</p><p style="text-align:justify;">Өнөөдөр тус хөдөө аж үйлдвэрийн хүрээлэн нь стандартчилсан тэжээн үржүүлгийн 18 ферм, нядалгааны болон боловсруулах 15 үйлдвэр, нэг томоохон махны чиглэлийн үхрийн худалдааны зах, махны чиглэлийн үхрийн үржлийн гурван компанийг нэгтгэн, тэжээл, бордоо, тариалалт, үржүүлэг, боловсруулалт, борлуулалтыг хамарсан битүү мөчлөгийн тогтолцоог бий болгож, анхдагч, хоёрдогч, гуравдагч аж үйлдвэрийн гүнзгий уялдааг хангасан махны чиглэлийн үхрийн аж үйлдвэрийн бүрэн сүлжээг бүрдүүлсэн байна.</p><p style="text-align:justify;">Үүний зэрэгцээ, дижитал чадавхжуулалт нь тархай бутархай мал аж ахуй эрхлэгчдийг нарийвчилсан менежментийн дижитал сүлжээнд нэгтгэж байна. Одоогийн байдлаар тус хүрээлэн 90,000 гаруй махны чиглэлийн үхрийн мөрдөн мөшгөх мэдээллийг бүртгэж, мал аж ахуй эрхлэгч 6,054 айл өрхийг бүртгэжээ. “Ниү Фү Бао” нэртэй программ боловсруулсан бөгөөд үхэр маллаж буй айл өрхүүд үржүүлэг болон өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх мэдээллийг хүссэн үедээ бүртгэж, хиймэл оюун ухаанд суурилсан онлайн зөвлөгөө авах боломжтой болж, уламжлалт “Туршлагад суурилсан маллагаа”-г орчин үеийн “Өгөгдөлд суурилсан маллагаа” болгон өөрчилсөн байна.</p><p style="text-align:justify;">- Өмнө нь би өөрийн туршлагадаа тулгуурлан мал малладаг байсан. Энэ хөдөө аж үйлдвэрийн хүрээлэн байгуулагдсанаас хойш үнээнд хээлтүүлэг хийх, мал маллах мэргэжлийн сургалт, өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, өвчний хяналт зэрэгт хариуцах тусгай хүнтэй болсон гэж Модон Айл багийн малчин Жан Вэйжянь хэлэхийн зэрэгцээ “Ниү Фү Бао” программыг гаргаж сэтгүүлчдэд үзүүлсэн юм.</p><p style="text-align:justify;">Хөдөө аж үйлдвэрийн хүрээлэнгийн үйлчилгээний төвийн захирал Жан Жичян:</p><p style="text-align:justify;">- Хөдөө аж үйлдвэрийн хүрээлэнгийн ачаар тус хүрээлэнд хамрагддаг дөрвөн сум, балгасын малчин, тариачдын нэг хүнд ногдох орлого бусад сум, балгасаас 20 орчим хувиар өндөр байна гэж хэллээ.</p><p style="text-align:justify;">Ил тод, найдвартай мэдээлэл мөрдөх систем нь махны чиглэлийн үхрийн зах зээлд байр сууриа хадгалах чухал үндэс суурь болдог.</p><p style="text-align:justify;">- Дараагийн алхам бол нядалгааны болон боловсруулалтын үе шатанд мэдээлэл мөрдөх боломжийг бий болгож, үхрийн махыг нарийн ангилан, код олгон савласны дараа хэрэглэгчид кодыг уншуулж, бүх мэдээллийг авах боломжтой болгох явдал юм. Ингэснээр Хорчин зүүн гарын дунд хошууны махны чиглэлийн үхрийн зах зээлийн нэмүү өртгийг цаашид нэмэгдүүлнэ гэж Жан Жичян сонирхуулсан юм.</p><p style="text-align:justify;"><br></p><div style="text-align:justify;">Редактор : Х.АРВИНТАЛ</div><div style="text-align:justify;">Зохиогч: ЗОРИГТ, ХҮӨ ШЯОЧИН, ХАО ЖЯЛИ, АЛС, МЭРГЭНБИЛЭГ, ӨНӨБАДРАА</div>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох     / Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Tue, 27 Oct 2026 19:52:08 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Орон нутгийн замд гулгаа үүсэж, осол гарах эрсдэл нэмэгдэв</title>
<guid isPermaLink="true">http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3189</guid>
<link>http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3189</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-10/1792835006_zam-810x500.jpg" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-10/medium/1792835006_zam-810x500.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br>Орон нутгийн замд цас орж, замын зорчих хэсэгт мөсөн бүрхүүл үүссэнээс халтиргаа, гулгаа ихсэж, зам тээврийн осол гарах эрсдэл нэмэгдэж байна.</div><hr style="text-align:justify;"><div style="text-align:justify;">Нийт нутгаар их хэмжээний цас орсны улмаас зам, даваа гүвээ хаагдах, үзэгдэх орчин хязгаарлагдах нөхцөл байдал үүссэн байна. Улмаар аймаг, орон нутгийн авто замын засвар арчлалтын компаниуд замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах зорилгоор үзлэг, цэвэрлэгээний ажлыг гүйцэтгэж байгаа ажээ. Тодруулбал, Увс салбарын зам хариуцагчид улсын чанартай А1701 дугаартай Ховд–Улаангом чиглэлийн авто замын Улаангом талаас 25–53 км-ийн хоорондох Тогшилтын хөтөл орчимд замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах зорилгоор цас цэвэрлэгээ, халтиргаа гулгаанаас урьдчилан сэргийлэх ажлыг гүйцэтгэсэн байна.</div><div style="text-align:justify;">Мөн А0902 Булган-Мөрөн чиглэлд 11-49км хооронд гулгаа үүссэн хэсэгт цас хайлуулах давс цацах ажил хийгдэж байгаа бол А1002 Эрдэнэт-Булган чиглэлд зам үзлэг хийжээ.</div><div style="text-align:justify;">Алтай-Баянхонгор, Алтай-Ховд чиглэлүүдийн замуудад авто замын үзлэг хийж, А0304 дугаартай Алтай-Ховд чиглэлд давс, бодис цацах, автогрейдерээр авто замын зорчих хэсэгт үүссэн хунгар цасыг түрж цэвэрлэх, А0303 дугаартай Алтай-Баянхонгор чиглэлд Говь-Алтай салбарын ажилчид замын үзлэг хийж ажилласан гэж Онцгой байдлын ерөнхий гадзраас мэдээлэв.</div><blockquote><div style="text-align:justify;">Өнөөдөр /2026.10.23/ Ховд, Өмнөговь, Дорноговийн өмнөд, Хөвсгөл, Төв, Хэнтийн хойд сумдын нутгаар 0.0-5.0 мм нойтон цас, цас орж, цасан шуурга шуурах төлөвтэй байгаа аж.</div></blockquote><div style="text-align:justify;">Тиймээс хөдөө орон нутаг руу зорчиж байгаа иргэд тээврийн хэрэгслийн бүрэн бүтэн байдлыг хангаж, хурдаа тохируулан, цаг агаар, замын нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж, зайлшгүй шаардлагагүй бол холын замд гарахгүй байхыг Онгцгой байдлын газраас анхааруулав. Мөн суурин газарт замын хөдөлгөөнд оролцож байгаа жолооч нар хоорондын зайгаа барьж, хүлээцтэй хандаж замын хөдөлгөөний дүрмээ мөрдөж замын хөдөлгөөнд оролцохыг сануулав.</div>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох      / Нутгийн мэдээ      / Цаг үе]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Sat, 24 Oct 2026 17:42:33 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Төсөв 2027: Хөвсгөл, Завхан, Увс аймаг тэргүүлэв</title>
<guid isPermaLink="true">http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3188</guid>
<link>http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3188</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-10/1792751310_92b65dc5-ff84-4e75-bbaa-68dee4f496ea-810x500.jpg" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-10/medium/1792751310_92b65dc5-ff84-4e75-bbaa-68dee4f496ea-810x500.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br>Засгийн газраас ирэх 2027 оны төсвийн төслөө УИХ-д өргөн бариад буй. Хуулийн төсөлд 2027 оны төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг 41.3 их наяд төгрөг, зарлагыг 43.6 их наяд, алдагдлын хэмжээг 2 их наяд 306 тэрбум төгрөг байхаар тусгажээ. Мөн 2027 оны төсвийн зарлагын 5.77 их наяд төгрөгийг хөрөнгө оруулалтад зарцуулахаар төлөвлөж, Засгийн газрын өрийн үндсэн төлбөрт 5.99 их наяд төгрөг төлөхөөр тооцсон байна.</div><blockquote><div style="text-align:justify;">Ийнхүү Монгол Улсын нэгдсэн төсөв өргөн баригдсаны дараа аль аймагт хэдэн төгрөгийн санхүүжилт тавигдсан нь олны анхаарлыг татдаг.</div></blockquote><div style="text-align:justify;">Жил бүрийн төсөв хэлэлцэх үеэр Ерөнхийлөгч болон Ерөнхий сайдын нутаг төсвийн хуваарилалтаас хамгийн том бялгууг хүртлээ гэх шүүмжлэл өрнөдөг. Тэгвэл ирэх онд 14 аймагт улсын төсвөөс дэмжлэг олгоно. Тодруулбал, Хөвсгөл аймагт хамгийн өндөр буюу 56.3 тэрбум төгрөг хуваарилсан бол хамгийн бага мөнгийг Говьсүмбэр аймагт 9.8 тэрбум төгрөг тусгажээ. Өөрөөр хэлбэл, хамгийн өндөр төсөвтэй Хөвсгөл аймаг хамгийн бага төсөвтэй Төв аймгаас даруй зургаа дахин их төсөвтэй байна.</div><blockquote><div style="text-align:justify;">Хамгийн өндөр төсөвтэй Хөвсгөл аймгийн дараагаар Завхан аймагт 51 тэрбум, Увс аймагт 49.6 тэрбум төгрөгийн дэмжлэг олгох гэнэ.</div></blockquote><div style="text-align:justify;">Үүнээс гадна ирэх онд Архангай аймагт 36.5 тэрбум, Баян-Өлгий аймагт 19.3 тэрбум, Баянхонгор аймагт 29.2 тэрбум, Булган аймагт 14.4 тэрбум, Говь-Алтай аймагт 13.9 тэрбум, Дундговь аймагт 23.8 тэрбум, Өвөрхангай аймагт 24.5 тэрбум, Сүхбаатар аймагт 12.4 тэрбум, Ховд аймагт 27 тэрбум, Хэнтий аймагт 27 тэрбум төгрөгийн санхүүгийн дэмжлэг олгох гэнэ.</div><div style="text-align:justify;">Харин 2027 оны төсвийн жилд нийслэлээс гадна долоон аймаг улсын төсөвт орлого төвлөрүүлэхээр тооцжээ. Тодруулбал, Өмнөговь аймаг хамгийн их орлого буюу 1.5 их наяд төгрөг төвлөрүүлэх бол Улаанбаатар хот 421.5 тэрбум төгрөг, Орхон аймаг 107 тэрбум төгрөг, Дорноговь аймаг 16.8 тэрбум төгрөг, Сэлэнгэ аймаг 12.1 тэрбум төгрөг, Дархан-Уул аймаг 11.8 тэрбум төгрөг, Төв аймаг 3.4 тэрбум, Дорнод аймаг 600 сая төгрөгийг орон нутгийн төсвөөс улсын төсөвт орлого төвлөрүүлэх гэнэ.</div><div style="text-align:justify;"><i>График: 2027 оны төсвийн жилд орон нутгийн төсөвт доор дурдсан хэмжээтэй санхүүгийн дэмжлэг олгоно.       </i><b><i>                                                                       </i></b></div><table width="576"><tbody><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;"><b>Д/д</b></div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;"><b>Аймаг</b></div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;"><b>Олгох санхүүгийн дэмжлэгийн хэмжээ /сая төгрөгөөр/</b></div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">1</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Архангай</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">36,556.8</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">2</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Баян-Өлгий</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">19,370.0</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">3</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Баянхонгор</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">29,267.9</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">4</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Булган</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">14,450.8</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">5</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Говь-Алтай</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">13,935.7</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">6</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Дундговь</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">23,823.4</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">7</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Завхан</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">51,053.1</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">8</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Өвөрхангай</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">24,554.2</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">9</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Сүхбаатар</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">12,404.9</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">10</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Увс</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">49,600.1</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">11</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Ховд</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">27,024.3</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">12</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Хөвсгөл</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">56,393.9</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">13</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Хэнтий</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">27,060.7</div></td></tr><tr><td width="87"><div style="text-align:justify;">14</div></td><td width="206"><div style="text-align:justify;">Говьсүмбэр</div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;">9,844.5</div></td></tr><tr><td colspan="2" width="293"><div style="text-align:justify;"><b>Нийт дүн</b></div></td><td width="284"><div style="text-align:justify;"><b>395,340.4</b></div></td></tr></tbody></table>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох       / Эдийн засаг]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Fri, 23 Oct 2026 18:27:29 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Хятад-Монголын шинэ эрчим хүчний автомашины ралли эхэллээ</title>
<guid isPermaLink="true">http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3187</guid>
<link>http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3187</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-10/1792575409_846265604493381.jpg" target="_blank" rel="noopener external noreferrer"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-10/medium/1792575409_846265604493381.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br>2026 оны 9-р сарын 6-нд Хятад, Монголын хоорондын хил дамнасан аяллын анхны арга хэмжээ болох "Хятад-Монголын шинэ эрчим хүчний автомашины ралли" Хөххот хотод албан ёсоор гараанаас гарлаа. Хил дамнасан ралли хэлбэрээр зохион байгуулагдаж буй уг арга хэмжээ нь хоёр улсын байгалийн тогтоц, аж үйлдвэр, эдийн засгийн нөөц бололцоог холбохын зэрэгцээ асар хол зам, олон газар нутгийг туулах тэсвэр тэвчээр шаардсан сорилт болж байна.</div><div style="text-align:justify;">Энэхүү арга хэмжээнд Хятад улсын Бээжин, Гирин, Хэнань, Шанхай, Жянсү, Жэжян, Хүбэй, Юньнань, Гүйжөү, Өвөр Монгол зэрэг муж, өөртөө засах орон, хотууд болон Монгол Улсын таван аймгаас 100 гаруй жолооч, 50 гаруй тээврийн хэрэгсэл оролцож байна. Оролцогчид Хөххотоос хил дамнасан аялалд гарах бөгөөд уг аялал нь 12 хоног үргэлжилж, нийт 4000 гаруй километр замыг туулах юм.</div><div style="text-align:justify;"><br></div><div style="text-align:justify;">Редактор : С. САРАНЧИМЭГ</div><div style="text-align:justify;"><br></div>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох        / Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Wed, 21 Oct 2026 17:35:17 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Ахмад анчин Ж.Лаагансүрэн: Байршлаа олоогүй баавгай ичиж чадахгүй учраас одоо бүр ширүүснэ</title>
<guid isPermaLink="true">http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3186</guid>
<link>http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3186</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><i><b><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-10/1792307640_2d7bab8a449a50071b7a9778396c79bf.png" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-10/medium/1792307640_2d7bab8a449a50071b7a9778396c79bf.png" alt="" class="fr-dib"></a><br>Хөвсгөл аймгийн Хатгал тосгоны нутагт энэ сарын 13-ны шөнө айлын хотонд орж үхэр барьсан баавгайг буудаж агнасан мэргэжлийн ахмад анчин Ж.Лаагансүрэнтэй ярилцлаа.</b></i></div><div style="text-align:justify;"><b>-Хатгал тосгоны айлын хот руу дайрсан баавгайг та агнаж устгасан юм байна. Энэ талаар та мэдээлэл өгнө үү?</b></div><div style="text-align:justify;">-Хатгалаас 20 км зайтай намаржаан дээрээ байсан айлын хот руу шөнө 23:00 цагийн үед баавгай дайрсан байсан. Үхэр мал нь үймээд эхлэхээр эхнэр нь чоно гэж бодоод л гэрэл аваад гарсан байгаа юм. Гэтэл зэлэн дээрээ байсан үхрийг нь бариад хажууханд нь байх Бэрхэмшийн сайр руу оруулаад идэж эхэлж. Ингээд эргэн тойрны айлууддаа, Хатгалынхаа онцгойд хэлээд намайг авч очсон. Эхлээд алах зөвшөөрөл ирээгүй байсан. Тиймээс нөхцөл байдлыг нь шалгаад, тэр шөнөдөө тухайн айлыг холдуулж нүүлгэсэн. Учир нь нэгэнт бариад, дутуу идээд орхичихсон учраас дахиж орж ирэх магадлал маш өндөр. Ер нь араатан амьтан сэгээ эргэдэг юм шүү дээ. Улмаар аймгаас алж устгах зөвшөөрөл ирсэн. Гэхдээ тэр шөнөдөө нөгөө баавгай чинь дахиж орж ирээгүй. Маргааш шөнө нь ойролцоох айлын хүмүүсээ нэг дор нь бөөгнүүлээд, гэрэл тусгах, машин мотоциклтой явахыг нь хорьсон. Ингээд байж байтал барьсан сэгэндээ орж ирээд, буудаж устгасан даа.</div><div style="text-align:justify;"><b>-Таныг туршлагатай анчин хүн учраас урьж аваачсан хэрэг үү?</b></div><div style="text-align:justify;">-Нутгийн иргэд биш. Би өөрөө Анчдын нийгэмлэгийн гишүүн, ахмад туршлагатай анчин хүн учраас сумынхааОнцгой комиссын гишүүн юм. Тийм болохоор онцгой, цагдаагийнхантайгаа л очсон. Энүүхэндээ гэж хэлэхэд, тэр айлын мал нь гаднаа байгаагүй бол айлын хоёр хөгшнийг сүйтгэчих байсан гэж бодож байгаа.</div><div style="text-align:justify;"><b>-Баавгайг агнахын тулд юун дээр илүү анхаарах ёстой вэ?</b></div><div style="text-align:justify;">-Ерөөсөө л мэргэжлийн анчин хүнээр агнуулах хэрэгтэй. Дээрээс нь энэ чинь гэнэтийн зүйл. Тийм болохоор буутай бол хий буудахаас өөр арга байхгүй. Дутуу буудаад шархдуулбал түүнээсээ эс юм болно. Түүнээс өөрөөр амиа аврах гарцгүй болчихоод байгаа юм. Одоо танай аавын нутаглаж байсан Алагцарт байсан нэг айлын хоттой хонь руу баавгай ороод зургаан бог бариад, 10-аадыг сэглээд орхичихсон. Гэтэл өнгөрсөн шөнө/өчигдөр/ бас дахиад хотонд нь орчихсон байна. Ийм болохоор хөдөөд маш их эрсдэлтэй болчихлоо. Би одоо 70 дөхөж байгаа, анчин хүн гэхэд баавгай гэдэг амьтныг өдий болтол амьдаар нь хараагүй. Баавгай чинь их ховор амьтан. Сая миний агнасан баавгай бол маш том, хоёр метр гаруй, нас нь нэлээд ахисан, соёо нь мөлийчихсөн байсан. Зургаан том хүн хамжиж байж машинд ачсан. Тэгээд өчигдөр/уржигдар/ устгалд оруулах шиг боллоо.</div><div style="text-align:justify;"><b>-Баавгайг буудахдаа юуг анхаарах вэ. Дутуу буудаад шархдуулчихвал түүнээсээ эс юм болно биз дээ?</b></div><div style="text-align:justify;">-Яг үнэн, ерөөсөө л тийм. Тиймээс мэргэжлийн, хашир анчнаар буудуулах хэрэгтэй гэж хэлээд байгаа юм. Сүүлийн үед буу зэвсэгтэй, ан хийдэг хүмүүс олон болсон. Гэвч тэд чинь цочроо нь гараагүй, айж гэрэвшээд дутуу буудна. Амь алдаж буудвал сум хаанаас ирсэн зүг рүүгээ өнөөх нь дайрна. Тэгэхээр маш их эрсдэлтэй. Миний хувьд толгой руу нь нэг буудаад л авчихсан. Тэгэхдээ юмыг яаж мэдэх вэ гээд дахиад нэг буудсан. Цээжээр нь буудсан бол их эвгүй байж дээ л гэж би ойлгосон.</div><div style="text-align:justify;"><b>-Дал хавсарч бууддаг гээд л ярьдаг шүү дээ. Баавгайг тэгээд буудвал ер нь дэмий юу?</b></div><div style="text-align:justify;">-Далны цаана их бага уушги, элэг, зүрх байгаа. Тэгэхээр дал хавсарч буудлаа гэхэд тэр амьтан шууд унахгүй. Заавал гүйж харайж байж үхдэг. Зүрхээр нь орлоо ч гэсэн тэр амьтан асар хурдтай, ухаан мэдрэлгүй гүйж харайж байж унадаг юм. Тийм болохоор би баавгайг дал хавсарч буудаад дэмий юм байна даа л гэж бодсон. Нэгэнт л надад оногдсон үүрэг болчихсон учраас би бас жаахан судалсан. Толгой нь маш том мөртлөө их махтай, зузаан арьстай байдаг. Яс нь шөвгөр нарийн, гахайн толгойрхуу юм билээ. Нүдний ухархай нь маш том, бусад бүх амьтнаас өөр. Тэгэхээр хойд ухархайных нь хавьцаа буудвал тархи таарах юм байна гэж бодсон. Тэгээд яг тэндээ буудсан. Хоёр сум маань бараг нэг газар туссан байсан. Тэгэхэд ямар ч хөдөлгөөнгүй л уначихдаг юм байна лээ.</div><div style="text-align:justify;"><b>-Та баавгайг анх удаа амьдаар нь харсан гэж байна. Тэгвэл ингэж олноороо үзэгдэх болсны шалтгааныг юу гэж үзэж байна вэ?</b></div><div style="text-align:justify;">-Хувь хүний, орон нутагт амьдарч байгаа, байгаль, экологийн мэргэжилтэй хүний хувьд бодоход манай Монголын баавгайнууд ерөөсөө байршчихсан баавгайнууд. Хэнтийн нуруундаа, Хөвсгөлийн хөвчдөө нутагшчихсан, ичдэг газартай байдаг. Миний алсан баавгай л гэхэд цагаантай, хар баавгай байсан. Тэгэхээр Сибириэс орж ирсэн, байршлаа олоогүй баавгайнууд л яваад байна. Сибирьт идэж дадсан ургамал нь өөр. Байршлаа хайгаад тэнээд яваа учраас энэ зун тарга хүчээ авч чадаагүй болов уу. Тийм болохоор сүүлдээ мал, хүн рүү дайрч байна. Баавгай тарга хүчээ бүрэн гүйцэт авч байж арваннэгдүгээр сарын дундуур ичдэг амьтан. Тийм учраас одоо ширүүсэх нь бүр аргагүй. Яагаад гэхээр ичих дөхөөд байгаа ч тарга хүч нь бүрэн гүйцээгүй учраас ингээд байгаа хэрэг. Баавгай уг нь идэшнийхээ 70 хувийг үндэс иддэг амьтан. Баавгайн ухмал гээд 40-50 см тийм ухчихсан газар байдаг юм. Энэ бол жимс ургамал, идэш тэжээлийн хомсдол биш гэж би ойлгож байгаа.</div><div style="text-align:justify;"><b>-Танд өөр анхааруулж хэлмээр юм байна уу?</b></div><div style="text-align:justify;">-Энэ олон баавгай одоо ичих ямар ч боломжгүй болчихсон. Баавгай чинь нүх рүү орж, өөрөө үүрээ засаад ичдэг юм. Гэтэл байршлаа олоогүй учраас ичиж чадахгүй. Манай энд, ер нь хангай газар малчид маань өвсөө хадаад өвөлжөөнийхөө ойролцоо нуруулдаад орхичихдог шүү дээ. Тийм болохоор яг ийм өвс рүү орж ичнэ. Би үүнийг сайн мэдэж байна. Тэгэхээр малчид маань өвсөө авах гэж байж янз бүрийн эрсдэлд орох вий гэж би анхааруулаад байгаа юм. Дээрээс нь айлын хот руу орж, мал шархдуулсан бол тэр баавгай дахиж заавал орж ирнэ гэдгийг анхаарах хэрэгтэй. Учир нь өөрийнх нь шүлс, үнэртэй тэр шархдуулсан малыг өөрийн барьсан сэг гэж ойлгоод байгаа юм.</div><div style="text-align:justify;">Хэд хоногийн өмнө баавгай орсон Алагцарын тэр айлыг нэлээд зайтай нүүлгэсэн. Гэтэл хэд хоногийн дараа дахиад орсон байна. Баавгай үнэрлэх чадвараараа хүнээс 200, бусад араатан амьтнаас 60 дахин өндөр. Тийм болохоор холдож нүүсэн ч гэсэн олж очоод байгаа хэрэг л дээ. Үүн дээр маш сайн анхаарах ёстой.</div><div style="text-align:justify;"> </div><div style="text-align:justify;"><b>Т.ДАРХАНХӨВСГӨЛ</b></div><footer style="text-align:justify;"><a href="http://dnn.mn/" target="_blank" rel="noopener external noreferrer"><img src="https://dorgio.mn/uploads/images/logo.jpg" class="fr-fic fr-dii" alt=""></a></footer>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох         / Нутгийн мэдээ         / Цаг үе]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Sun, 18 Oct 2026 15:13:20 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Зөрчлийн тоо 1.4 дахин өсөж, 202 тэрбум төгрөгийн торгууль ногдуулжээ</title>
<guid isPermaLink="true">http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3184</guid>
<link>http://khuvsgul.nutag.mn/index.php?newsid=3184</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-10/1791448439_bad27aa0054e274c3f3b209645fceb0c.jpg" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-10/medium/1791448439_bad27aa0054e274c3f3b209645fceb0c.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br>Зөрчлийн бүртгэл мэдээллийн нэгдсэн санд 2026 оны III улирлын байдлаар нийт <b>7,415,455 зөрчил</b> бүртгэгдсэн байна. Энэ нь өмнөх оны мөн үеийн үзүүлэлтээс <b>1.4 дахин өссөн</b> үзүүлэлт болжээ.</div><div style="text-align:justify;">Бүртгэгдсэн зөрчлийн <b>89.8 хувь нь нийслэлд</b>, үлдсэн <b>10.2 хувь нь орон нутагт</b> бүртгэгдсэн байна.</div><div style="text-align:justify;">Зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагааг нийт бүртгэгдсэн зөрчлийн <b>99.6 хувьд цагдаагийн байгууллага</b>, <b>0.4 хувьд Гадаадын иргэн, харьяатын газар, Гаалийн байгууллага, Нийгмийн даатгал, Татвар болон бусад эрх бүхий байгууллага</b> хэрэгжүүлжээ.</div><h2 style="text-align:justify;">Нийт зөрчлийн 98.5 хувийг газар дээр нь шийдвэрлэжээ</h2><div style="text-align:justify;">Бүртгэгдсэн нийт зөрчлийн 7,301,026 буюу <b>98.5 хувьд нь газар дээр нь хялбаршуулсан журмаар</b> шийтгэл оногдуулсан байна.</div><div style="text-align:justify;">Харин 69,174 буюу <b>0.9 хувийг бүртгэлд авч хялбаршуулсан журмаар</b>, 5,992 буюу <b>0.1 хувьд эрх бүхий албан тушаалтан зөрчлийн хэрэг бүртгэлтийн ажиллагаа явуулж</b>, шийтгэл оногдуулжээ. Мөн 39,263 буюу <b>0.5 хувийг шүүхээр шийдвэрлэсэн</b> байна.</div><div style="text-align:justify;">Зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагааны хүрээнд <b>7,100,262 хүн, 302,226 хуулийн этгээдэд</b> нийт <b>202 тэрбум 354 сая төгрөгийн торгууль</b> ногдуулжээ.</div><div style="text-align:justify;">Үүнээс <b>110 тэрбум 637 сая төгрөг буюу 54.7 хувь нь төлөгдсөн</b> байна.</div><h2 style="text-align:justify;">“Танхайрах” зөрчил 33.8 хувиар нэмэгджээ</h2><div style="text-align:justify;">Зонхилон үйлдэгдсэн зөрчлийг өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад хэд хэдэн төрлийн зөрчил өссөн байна.</div><div style="text-align:justify;">Тухайлбал:</div><ul><li style="text-align:justify;">“Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль зөрчих” зөрчил <b>7,193,198</b> буюу 1.3 дахин;</li><li style="text-align:justify;">“Жолоочийн даатгалын тухай хууль зөрчих” зөрчил <b>26,797</b> буюу 22.9 дахин;</li><li style="text-align:justify;">“Танхайрах” зөрчил <b>10,440</b> буюу 33.8 хувиар тус тус өсжээ.</li></ul><div style="text-align:justify;">Харин зарим төрлийн зөрчил буурсан байна. Үүнд:</div><ul><li style="text-align:justify;">“Олон нийтийн газарт зүй бусаар биеэ авч явах” зөрчил <b>95,829</b> буюу 23.2 хувиар;</li><li style="text-align:justify;">“Автотээврийн тухай хууль зөрчих” зөрчил <b>25,549</b> буюу 3.1 хувиар;</li><li style="text-align:justify;">“Хүний биед халдах” зөрчил <b>8,488</b> буюу 40.8 хувиар;</li><li style="text-align:justify;">“Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хууль зөрчих” зөрчил <b>7,164</b> буюу 25.2 хувиар;</li><li style="text-align:justify;">“Автозам, замын байгууламж, тэмдэг, тэмдэглэлийг гэмтээх, өөрчлөх, бохирдуулах” зөрчил <b>2,546</b> буюу 72.5 хувиар тус тус буурсан байна.</li></ul>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох          / Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Thu, 08 Oct 2026 16:33:25 +0800</pubDate>
</item></channel></rss>